مولتیپل میلوما؛ همه چیز درباره این سرطان خون نادر


مولتیپل میلوما نوع نادری از سرطان خون است که در نوعی از گلبول های سفید خون به نام سلول های پلاسما ایجاد می شود. سلول های پلاسما سالم یا سلول های B با تولید آنتی بادی (ایمونوگلوبولین) و حمله به عوامل خارجی با عفونت مبارزه می کنند. به دلیل مولتیپل میلوما، سلول‌های پلاسما سرطانی در مغز استخوان تجمع می‌یابند و سلول‌های سالم خون را از بین می‌برند. سلول های سرطانی به جای تولید آنتی بادی های مفید، پروتئین های غیرطبیعی تولید می کنند که می توانند عوارض جانبی داشته باشند. آیا می دانید مولتیپل میلوما چقدر خطرناک است و چگونه درمان می شود؟ برای آشنایی بیشتر با این بیماری تا پایان مقاله با ما همراه باشید.

علت مولتیپل میلوما

علت میلوما ناشناخته است. پزشکان می دانند که میلوما با یک پلاسماسل غیرطبیعی در مغز استخوان شروع می شود. این سلول غیر طبیعی به سرعت تکثیر می شود و چون سلول های سرطانی بالغ نمی شوند و مانند سلول های سالم می میرند، در نهایت تولید سلول های سالم را مختل می کند. سلول های میلوما در مغز استخوان سلول های خونی سالم را از بین می برند و باعث خستگی و ناتوانی در مبارزه با عفونت می شوند.

سلول های میلوما سعی می کنند مانند سلول های سالم به ساخت آنتی بادی ادامه دهند، اما این سلول ها آنتی بادی های غیر طبیعی تولید می کنند که بدن نمی تواند از آنها استفاده کند. آنتی بادی های غیر طبیعی در بدن انباشته می شوند و می توانند مشکلاتی مانند آسیب کلیوی ایجاد کنند. علاوه بر این، سلول های سرطانی می توانند به استخوان آسیب بزنند و خطر تخریب استخوان را افزایش دهند.

مولتیپل میلوما همیشه با یک بیماری مرتبط به نام گاموپاتی مونوکلونال با اهمیت نامشخص (MGUS) شروع می شود. این بیماری نیز مانند میلوما با وجود پروتئین M مشخص می شود که توسط سلول های پلاسما غیر طبیعی ایجاد می شود. البته میزان پروتئین M در این بیماری کمتر است و آسیبی به بدن نمی رساند.

کدام افراد بیشتر در معرض این بیماری هستند؟

عوامل خاصی می توانند خطر مولتیپل میلوما را افزایش دهند، از جمله:

  • افزایش سن؛ سن بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری حدود 60 سال یا بیشتر است.
  • جنسیت؛ مردان بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند.
  • نژاد؛ افراد سیاه پوست بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند.
  • سابقه خانوادگی مولتیپل میلوما؛
  • اضافه وزن و چاقی؛
  • بیماری های التهابی؛ مانند دیابت نوع 2، بیماری قلبی و آرتریت روماتوئید.
  • تماس با پرتو؛
  • تماس با مواد شیمیایی؛ مانند مواد مورد استفاده در تولید لاستیک، نجاری، آتش نشانی و علف کش ها.
  • سابقه شخصی گاموپاتی مونوکلونال با اهمیت نامشخص.

علائم مولتیپل میلوما

در مراحل اولیه بیماری، ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد. با این حال، علائم مولتیپل میلوما متفاوت است، از جمله:

  • درد استخوان (به ویژه در ستون فقرات و قفسه سینه)؛
  • حالت تهوع؛
  • یبوست؛
  • از دست دادن اشتها؛
  • مه یا سردرگمی ذهنی؛
  • خستگی؛
  • عفونت های مکرر؛
  • کاهش وزن؛
  • ضعف یا بی حسی در بازوها و پاها؛
  • خیلی تشنه

اگر هر یک از این علائم را دارید یا نگران هستید، به پزشک خود مراجعه کنید.

عوارض مولتیپل میلوما

بیماری مولتیپل میلوما دارای عوارض مختلفی است، از جمله:

  • عفونت مکرر؛
  • مشکلات استخوانی مانند درد و نازک شدن استخوان ها یا شکستگی ها؛
  • کاهش عملکرد کلیه و ایجاد مشکلاتی مانند نارسایی کلیه؛
  • کاهش تعداد گلبول های قرمز (کم خونی)؛
  • خستگی و رنگ پریدگی و مشکلات قلبی؛
  • کاهش تعداد پلاکت ها و مشکلات لخته شدن خون.

تشخیص مولتیپل میلوما

گاهی اوقات مولتیپل میلوما به طور تصادفی از طریق آزمایش خون برای سایر بیماری ها تشخیص داده می شود. همچنین با مشکوک بودن پزشک به این بیماری قابل تشخیص است.

روش های مختلفی برای تشخیص مولتیپل میلوما وجود دارد، از جمله:

  • آزمایش خون: این آزمایش وجود پروتئین M و پروتئین غیر طبیعی دیگری به نام میکروگلوبولین بتا2 را تشخیص می دهد. همچنین آزمایش خون عملکرد کلیه، تعداد سلول های خونی، میزان کلسیم و اسید اوریک را مشخص می کند. افزایش کلسیم خون یا کاهش گلبول های قرمز نیز ممکن است نشانه مولتیپل میلوما باشد.
  • آزمایش ادرار: این آزمایش وجود پروتئین M یا پروتئین Bence-Jones را تعیین می کند.
  • آزمایش مغز استخوان: این نمونه با وارد کردن یک سوزن بزرگ در استخوان گرفته می شود.
  • تصاویر: این آزمایش مشکلات استخوانی مرتبط با مولتیپل میلوما را تشخیص می دهد. انواع تصویربرداری شامل اشعه ایکس، MRI، CT و توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) است.

تعیین مرحله بیماری

اگر آزمایش وجود مولتیپل میلوما را تایید کرد، پزشک با توجه به نتایج، مرحله بیماری را تعیین می کند. در مرحله اول، بیماری خفیف تر است و در مرحله سوم – شدیدترین. این طبقه بندی میزان پیشرفت بیماری و گزینه های درمانی را تعیین می کند.

روش های درمان مولتیپل میلوما

درمان تا حدودی درد را تسکین می‌دهد، عوارض بیماری را محدود می‌کند، وضعیت را تثبیت می‌کند و پیشرفت مولتیپل میلوما را کند می‌کند. البته درمان مولتیپل میلوما لزوماً فوری نیست. اگر بیماری به کندی رشد کند و هیچ علامتی ایجاد نکند، به آن میلوم مولتیپل نهفته می گویند و نیازی به درمان فوری نیست. در این مورد، پزشک ممکن است به جای درمان فوری، آزمایش را پیشنهاد دهد.

مولتیپل میلوما که به کندی پیشرفت می کند و در مراحل اولیه است، نیازی به درمان فوری ندارد. اما پزشک بر پیشرفت بیماری فرد نظارت خواهد کرد. در صورت مشاهده علائم بهبود، پزشک می تواند درمان را شروع کند.

گزینه های درمانی مختلفی برای این بیماری وجود دارد که در ادامه به آن ها پرداخته ایم.

1. درمان هدفمند

درمان های دارویی هدفمند بر نقاط ضعف فرد مبتلا به سرطان تمرکز دارد. درمان دارویی هدفمند می تواند با مهار این ناهنجاری ها سلول های سرطانی را از بین ببرد. ممکن است داروهایی مانند ایسا توکسیماب و داراتوموماب تجویز شود.

2. ایمونوتراپی

در ایمونوتراپی از سلول های ایمنی خود بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می شود. سلول های سرطانی پروتئینی را تولید می کنند که توسط سلول های ایمنی پنهان شده است. به همین دلیل، سیستم ایمنی نمی تواند با سرطان مبارزه کند. ایمونوتراپی در این فرآیند اختلال ایجاد می کند. در این روش از سلول هایی به نام سلول های CAR T استفاده می شود.

3. شیمی درمانی

در شیمی درمانی از داروها برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. این دارو سلول های با رشد سریع از جمله سلول های میلوما را از بین می برد. بسیاری از داروهای شیمی درمانی قبل از پیوند مغز استخوان استفاده می شوند. ممکن است داروهایی مانند سیکلوفسفامید، ملفالان و بندموستین تجویز شود.

4. کورتیکواستروئیدها

داروهای کورتیکواستروئیدی سیستم ایمنی را برای کنترل التهاب در بدن تنظیم می کنند. همچنین، این داروها علیه سلول های میلوما عمل می کنند.

5. پیوند مغز استخوان

پیوند مغز استخوان که پیوند سلول های بنیادی نیز نامیده می شود، فرآیندی است که در آن مغز استخوان بیمار با مغز استخوان سالم جایگزین می شود. قبل از پیوند مغز استخوان، سلول های بنیادی خونساز از خون بیمار جمع آوری می شود. سپس به بیمار دوز بالایی از داروهای شیمی درمانی داده می شود تا مغز استخوان بیمار را از بین ببرد. سپس سلول های بنیادی به بدن تزریق می شوند. این سلول ها به مغز استخوان مهاجرت کرده و مغز استخوان جدید ایجاد می کنند.

6. رادیوتراپی

پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی مانند اشعه ایکس و پروتون برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند و می‌تواند سلول‌های میلوما را در یک ناحیه خاص از بین ببرد. هنگامی که سلول های پلاسما سرطانی در جایی جمع می شوند و تومور ایجاد می کنند، باعث درد و تخریب استخوان می شوند.

7. مصرف بیس فسفانات ها

این نوع داروها مانند پامیدرونات و زولدرونیک اسید، تجزیه استخوان را کند می کنند. این داروها را می توانید به صورت قرص یا آمپول تهیه کنید. در هنگام استفاده از این دارو مراقب بهداشت دهان و دندان خود باشید. در موارد نادر، این دارو می تواند به فک آسیب برساند.

درمان بستگی به این دارد که آیا فرد بتواند پیوند مغز استخوان را دریافت کند یا خیر. این سوال به پیشرفت بیماری، سن و سلامت عمومی فرد بستگی دارد.

نحوه درمان با توجه به شرایط بیمار

1. کاندیدای پیوند مغز استخوان

درمان اولیه شامل ترکیبی از درمان هدفمند، ایمونوتراپی، کورتیکواستروئیدها و گاهی شیمی درمانی است. چند ماه پس از درمان، سلول های بنیادی خون جمع آوری می شوند. به محض جمع‌آوری سلول‌ها، پیوند مغز استخوان انجام می‌شود یا پیوند به تأخیر می‌افتد تا بیماری عود کند. در برخی موارد، پزشک 2 پیوند مغز استخوان را پیشنهاد می کند.

پس از پیوند مغز استخوان، درمان هدفمند یا ایمونوتراپی به عنوان یک درمان دائمی برای جلوگیری از عود میلوما استفاده می شود.

2. غیر کاندیدای پیوند مغز استخوان

درمان اولیه شامل ترکیبی از درمان هدفمند، ایمونوتراپی، کورتیکواستروئیدها و گاهی شیمی درمانی است.

3. عود میلوما و شکست درمان

در ابتدا، پزشک ممکن است دوره های درمان را تکرار کند. روش دیگر انجام یک یا چند درمان دیگر به صورت جداگانه یا همراه با درمان های دیگر است. روش های درمانی جدید در دست توسعه است.

پیشگیری و درمان عوارض بیماری

از آنجایی که مولتیپل میلوما می تواند عوارض مختلفی داشته باشد، گاهی اوقات لازم است از این عوارض پیشگیری یا درمان شود، به عنوان مثال:

  • درد اسکلتی: مصرف داروهای ضد درد، پرتودرمانی و جراحی برای کنترل درد.
  • عوارض کلیوی: افراد مبتلا به آسیب شدید کلیه نیاز به دیالیز دارند.
  • عفونت: پزشک شما ممکن است واکسن های خاصی را برای جلوگیری از عفونت هایی مانند آنفولانزا و ذات الریه تجویز کند.
  • از دست دادن توده استخوانی: مصرف دارو برای استخوان سازی.
  • کم خونی: اگر کم خونی مداوم دارید، پزشک ممکن است دارویی برای افزایش تعداد گلبول های قرمز شما تجویز کند.

درمان های جایگزین

هیچ درمان جایگزینی برای مولتیپل میلوما وجود ندارد، اما داروهای جایگزین و برخی روش ها می توانند مقابله با استرس و عوارض جانبی میلوما و درمان آن را آسان تر کنند، از جمله:

  • هنر درمانی؛
  • ورزش ها؛
  • مراقبه؛
  • موزیک درمانی؛
  • امور معنوی

مواجهه با بیماری

تشخیص سرطان می تواند تکان دهنده و ویرانگر باشد. با گذشت زمان، می توانید راه هایی برای مقابله با استرس و سرطان پیدا کنید، از جمله:

  • درباره بیماری و روش های درمان آن بیشتر بدانید؛
  • به گروه های پشتیبانی بپیوندید؛
  • تعیین اهداف معقول؛
  • برای خود وقت بگذارید و یک رژیم غذایی سالم و خواب کافی داشته باشید.

من دارم میرم دکتر

در صورت داشتن علائم نگران کننده با پزشک خود مشورت کنید. اگر تشخیص داده شد که مولتیپل میلوما دارید، به هماتولوژیست (متخصص بیماری های خون) یا انکولوژیست (متخصص سرطان) مراجعه کنید.

پرسش و پاسخ در مورد مولتیپل میلوما

آیا مولتیپل میلوما کشنده است؟

هیچ درمان شناخته شده ای برای مولتیپل میلوما وجود ندارد، اما پزشکان سعی می کنند به افراد مبتلا به این بیماری کمک کنند تا زنده بمانند و تا حد امکان زنده بمانند.

– آیا درمان قطعی برای مولتیپل میلوما وجود دارد؟

خیر روش های مختلفی برای درمان این بیمار وجود دارد که به بهبودی طولانی مدت کمک می کند. اما احتمال بازگشت و عود بیماری وجود دارد.

– امید به زندگی بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما چقدر است؟

برخی از افراد 10 سال یا بیشتر با این بیماری زندگی می کنند. همانند سایر سرطان‌ها، تشخیص و درمان زودهنگام احتمال عمر طولانی‌تر را افزایش می‌دهد.

آیا مولتیپل میلوما شایع است؟

مولتیپل میلوما یک بیماری نادر است و از هر 100000 نفر 7 نفر در سال به این بیماری مبتلا می شوند.

چه نوع افرادی به مولتیپل میلوم مبتلا می شوند؟

این بیماری در مردان و سیاه پوستان بیشتر دیده می شود. بیماران معمولاً 40 تا 70 سال سن دارند و میانگین سنی تشخیص 65 تا 74 سال است.

– مولتیپل میلوما چگونه بر بدن تأثیر می گذارد؟

برخی از افراد هیچ علامتی ندارند، اما برخی آزمایشات وجود این بیماری را تایید می کند. به عنوان مثال، نمونه برداری از مغز استخوان وجود سلول های پلاسما را نشان می دهد. از سوی دیگر، آزمایش خون و ادرار وجود پروتئین های مرتبط با سلول های پلاسما غیر طبیعی را تایید می کند.

آیا میلوم متعدد قابل پیشگیری است؟

خیر، در حال حاضر هیچ راهی برای پیشگیری از مولتیپل میلوما وجود ندارد.


گامی برای تسلط بر مهارت های ارتباطی شما


توجه! این مقاله صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن نیاز به مشاوره پزشک یا متخصص می باشد. اطلاعات بیشتر